Sztandar 24 Pułku Ułanów
Symbol ciągłości, honoru i wojennej drogi Białych Ułanów
Sztandar 24 Pułku Ułanów jest jednym z najważniejszych materialnych świadków historii Pułku. Łączy tradycję ochotników 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej z późniejszymi dziejami 24 Pułku — od Kraśnika, przez kampanię 1939 roku i Francję, po Wielką Brytanię oraz walki na froncie zachodnim.
Dar żołnierzy 214 Pułku
Sztandar został ufundowany przez byłych żołnierzy 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej. Inicjatywa jego powstania wyszła od płk. Tadeusza Żółkiewskiego oraz wachm. ochot. Józefa Lech-Pierożyńskiego. Miał być widomym znakiem ciągłości między ochotniczą formacją z 1920 roku a 24 Pułkiem Ułanów armii regularnej.
21 kwietnia 1923 roku Prezydent Rzeczypospolitej wyraził zgodę na umieszczenie na lewej stronie płachty odznaki 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej. Dzięki temu już sam wygląd sztandaru przypominał o pochodzeniu Pułku i jego pierwszej kampanii.
30 kwietnia 1923 roku w Warszawie sztandar został uroczyście wręczony dowódcy 24 Pułku Ułanów, płk. Rudolfowi Langowi, przez Marszałka Józefa Piłsudskiego. Uroczystość odbyła się w kościele garnizonowym przy ul. Długiej, w obecności m.in. płk. Tadeusza Żółkiewskiego, Józefa Lech-Pierożyńskiego i Stanisława Grabińskiego. Po ceremonii poczet sztandarowy Pułku wziął udział w odsłonięciu pomnika księcia Józefa Poniatowskiego.
30 kwietnia 1923
Marszałek Józef Piłsudski wręcza sztandar 24 Pułkowi Ułanów w Warszawie.
Sztandar w detalach
Awers, rewers, hafty, znaki i fotografie historyczne
Rewers sztandaru
Awers sztandaru
Sztandar ze wstęgami Orderu Wojennego VM
Głowica sztandaru
Święto Pułkowe 19XX w Londynie
Święto Pułkowe 19XX w Kraśniku
Odznaka 214 Pułku Ułanów AO
Nr 24 Pułku Ułanów
Symbolika sztandaru
Dziedzictwo 214 Pułku
Na jednej stronie sztandaru umieszczono znak 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej oraz napis „Honor i Ojczyzna”. Było to świadome nawiązanie do jednostki, z której wywodził się 24 Pułk Ułanów, i do ochotników walczących w 1920 roku.
24 Pułk Ułanów
Na drugiej stronie znalazły się cyfra Pułku „24” oraz Orzeł Biały — godło Rzeczypospolitej. Obie strony sztandaru łączyły więc pamięć o narodzinach jednostki z jej służbą w regularnym Wojsku Polskim.
W pułkowym opracowaniu podkreślano, że znaki te symbolizowały żołnierski honor, wierność Ojczyźnie oraz przywiązanie do tradycji rycerskich. Sztandar nie był jedynie znakiem organizacyjnym — stał się jednym z najważniejszych symboli tożsamości Białych Ułanów.
Wojenny szlak sztandaru
Wrzesień 1939. Po kampanii polskiej sztandar znalazł się przy Ośrodku Zapasowym 10 Brygady Kawalerii Pancerno-Motorowej. Ppłk Jarosław Kaczyński przewiózł go na Węgry, gdzie dołączył do internowanych żołnierzy Pułku.
12 lutego 1940. Sztandar został zdeponowany w polskim poselstwie z zamiarem przewiezienia go do Francji. 25 maja 1940 roku w Paryżu przejęli go dowódca Pułku ppłk Jerzy Deskur oraz por. Józef Zabielski.
1940–1944. Po upadku Francji sztandar dotarł wraz z Pułkiem do Wielkiej Brytanii. Towarzyszył żołnierzom podczas odbudowy jednostki i szkolenia, pozostając widomym symbolem ciągłości Pułku mimo utraty kraju i garnizonu.
12 czerwca 1944 — sztandar jedzie na front
Przed wejściem Pułku do walk na kontynencie rozważano, co zrobić ze sztandarem. W monografii rtm. Stefana Komornickiego opisano odprawę i zebranie oficerskie z 12 czerwca 1944 roku, podczas którego dowódca Pułku zasięgnął opinii oficerów. Ostatecznie przychylił się do stanowiska rtm. Mariana Piwońskiego i por. Stefana Komornickiego, aby sztandar towarzyszył Pułkowi w jego walkach.
„W dniu 12 czerwca 1944 toku odbyła się odprawa i zebranie oficerskie, na którym dowódca pułku zasięgnął opinii oficerów co robić ze sztandarem w momencie wejścia w pole? Zdania były podzielone, dowódca pułku przychylił się do opinii wyrażonej przez rtm. Piwońskeigo Mariana i por. Komornickiego Stefana by sztandar towarzyszył pułkowi w jego walkach. Według wzoru opracowanego przez por. Patynę Henryka postanowiono sporządzić w warsztatach czołówki naprawczej metalową tuleję nadającą się na pomieszczenie dla sztandaru, drzewce miało być rozkręcone na dwie części i na nim miała być owinięta płachta sztandarowa w brezentowym pokrowcu. Tuleja miała być złożona w czołgu oficera przekazywania (dowódcy plutonu czołgów dcy pułku) i umocowana na specjalnych uchwytach.”
rtm. Stefan Komornicki, monografia 24 Pułku Ułanów
W ten sposób sztandar odbył całą kampanię razem z Pułkiem. Towarzyszył żołnierzom podczas walk i uroczystości na kontynencie europejskim.
1944–1945. Sztandar był z Pułkiem podczas jego powrotu na kontynent i zwycięskiego szlaku bojowego przez Francję, Belgię, Holandię i Niemcy w składzie 1 Dywizji Pancernej.
Srebrny Order Wojenny Virtuti Militari
Za czyny bojowe sztandar 24 Pułku Ułanów został odznaczony Srebrnym Orderem Wojennym Virtuti Militari.
Powojenne losy i depozyt
Po zakończeniu wojny sztandar pozostał jednym z najważniejszych symboli skupiających środowisko byłych żołnierzy 24 Pułku Ułanów. W powojennym Londynie to właśnie wokół niego trwała pamięć o Pułku i rozwijała się działalność Koła Pułkowego.
10 lipca 1947 roku ostatni dowódca Pułku, mjr dypl. Tadeusz Wysocki, złożył sztandar w depozycie Instytutu im. gen. Sikorskiego w Londynie. Dziś jest on przechowywany w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie.
Od chwili wręczenia w 1923 roku sztandar przeszedł z Pułkiem przez najważniejsze etapy jego historii. Pozostaje materialnym świadectwem ciągłości tradycji — od 214 Pułku Ułanów Armii Ochotniczej po powojenne środowisko Białych Ułanów.
